Những khó khăn khi dịch thuật và giải pháp khắc phục

Dịch thuật là một nghề mang đến nhiều cơ hội nhưng cũng đi kèm vô vàn thách thức. Những khó khăn khi dịch thuật đến từ sự bất đồng ngôn ngữ, đòi hỏi người dịch phải có kiến thức chuyên sâu cả về ngôn ngữ và văn hóa.

Tomato Media là công ty dịch thuật đa ngôn ngữ chất lượng cao, chuyên nghiệp; Nếu bạn cần dịch vụ dịch thuật, hãy liên hệ ngay với chúng tôi!

 

Những khó khăn khi dịch thuật các ngôn ngữ

Dưới đây là những khó khăn khi dịch thuật mà nhiều người mắc phải cũng như cách khắc phục để bản dịch được tốt hơn.

Lượng từ vựng khổng lồ

Từ vựng là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến quá trình dịch thuật, nếu bạn không có kho từ vựng tốt, quá trình dịch thuật của bạn có thể gặp khó khăn và mất nhiều thời gian.

Giải pháp: Rất nhiều dịch giả đã khắc phục khó khăn này bằng cách không ngừng đọc thật nhiều tài liệu, sách báo để tích lũy thêm vốn từ vựng về những ngôn ngữ thế mạnh của mình.

Không nắm vững các thuật ngữ chuyên môn

Kiến thức chuyên môn, kỹ năng ngôn ngữ là điều quan trọng và bắt buộc cần có đối với người dịch thuật. Nếu bạn chỉ nắm vững tiếng nhưng không am hiểu về ngành nghề đang dịch thì bạn có thể tốn thời gian hoặc thậm chí gặp sai lầm khi chuyển ngữ những thuật ngữ chuyên ngành. 

Giải pháp: Để dịch thuật tốt, bạn cần tìm hiểu, đọc nhiều tài liệu về chuyên ngành cần dịch, hỏi khách hàng về các từ chuyên môn cũng như xây dựng một bộ từ vựng về lĩnh vực đó để có thể sử dụng về sau.

Từ đa nghĩa

Trong một số ngôn ngữ chẳng hạn như tiếng Việt, có rất nhiều từ đồng âm khác nghĩa, từ có cách phát âm hoàn toàn giống nhau nhưng ý nghĩa trong mỗi hoàn cảnh lại khác nhau.

Giải pháp khắc phục: Người dịch trong quá trình chuyển ngữ vì vậy phải thật cẩn thận, đọc kỹ văn bản nguồn để nắm được đầy đủ ý nghĩa rồi mới tiến hành dịch thuật.

Thiếu kiến ​​thức chuyên ngành

Khi dịch thuật các văn bản, tài liệu mang yếu tố đặc thù như kỹ thuật, pháp luật,… bạn cần có kiến thức cơ bản về ngành nghề đó. Một số tài liệu có thể chứa đầy những biệt ngữ kỹ thuật hoặc nói về các thủ tục hoặc hoạt động cụ thể một cách chi tiết khiến không ít người dịch gặp khó khăn.

Giải pháp khắc phục: Dịch thuật viên cần phải đọc nhiều để có kiến thức chuyên sâu hơn cũng như nắm bắt kịp thời những thay đổi ở lĩnh vực đó. Bên cạnh đó, bạn có thể liên hệ với các chuyên gia trong ngành hoặc khách hàng để nhờ sự giúp đỡ.

Cấu trúc của ngôn ngữ

Đây là một trong những khó khăn khi dịch thuật phổ biến. Cấu trúc của câu của các ngôn ngữ khác có thể khác nhau. Ví dụ, trong tiếng Anh, tính từ được đặt trước danh từ, nhưng trong tiếng Pháp, tính từ đứng sau danh từ.

Giải pháp khắc phục: Để khắc phục khó khăn này, bạn nên nắm thật kỹ kiến thức của ngôn ngữ đó. Bên cạnh đó, khi dịch thuật đừng quên  sử dụng công cụ kiểm tra ngữ pháp cũng như các kỹ thuật hỗ trợ khác để đảm bảo rằng cấu trúc câu đã đúng mà không làm thay đổi ý nghĩa hoặc cách hiểu của tài liệu gốc.

Sự khác biệt văn hóa

Văn hóa là một rào cản tạo nên thách thức lớn khi dịch thuật bởi mỗi địa phương có nền văn hóa rất khác nhau và nếu chuyển ngữ không phù hợp, bản dịch của bạn có thể gây khó chịu cho người đọc bản địa. Ví dụ: người Anh nổi tiếng với những lời châm biếm, mỉa mai để gây cười. Tuy nhiên, kiểu châm biếm này có thể không được đánh giá cao ở nhiều quốc gia khác.

Giải pháp: Trước khi dịch thuật sang một ngôn ngữ nào, bạn nên tìm hiểu các từ thông tục phổ biến nhất được sử dụng trong ngôn ngữ đó và làm quen với các phương ngữ được sử dụng phổ biến nhất. Bên cạnh đó, bạn hãy thường xuyên đọc sách, xem phim, chương trình truyền hình, tạp chí và sách bằng ngôn ngữ đó để trau dồi văn hóa và phương ngữ địa phương.

Văn phong đa dạng theo loại tài liệu

Tùy vào thể loại văn bản cần dịch: tài liệu, hồ sơ, sách, truyện, tạp chí,… sẽ có cách diễn đạt văn phong khác nhau. Người dịch cần khéo léo, linh hoạt sử dụng sao cho bản dịch được mượt mà, tự nhiên và phù hợp với đối tượng người đọc.  Ví dụ, dịch tài liệu kỹ thuật – ngành nghề có tính chất cứng nhắc và khá khô khan nhưng một biên dịch viên giỏi sẽ biết cách dịch sao cho gần gũi thay vì dịch sát từng chữ một cách thô cứng.

Giải pháp: Để nắm được văn phong của nhiều loại hình dịch, bạn cần siêng năng đọc nhiều tài liệu bằng ngôn ngữ cần dịch.

Dịch thuật dựa theo ngữ cảnh

Mỗi ngôn ngữ sẽ có cách dịch khác nhau bởi mỗi thứ tiếng có cách hiểu nghĩa, cấu trúc câu, cách diễn đạt khác nhau. Ví dụ, bộ từ láy, tiếng lóng của tiếng Việt cũng là một khó khăn để chuyển ngữ sang tiếng Anh.

Giải pháp khắc phục khó khăn: Khi chuyển ngữ, người dịch không thể đồng nhất cách dịch cho mọi ngôn ngữ mà cần căn cứ vào văn cảnh để lựa chọn câu văn phù hợp nhất. Ngoài ra, luyện tập là điều cần thiết để bạn làm quen với nhiều ngữ cảnh khác nhau và tập phản xạ trong nhiều hoàn cảnh văn bản.

 

Sự giới hạn về thời gian

Thời gian hạn chế là vấn đề phổ biến nhất mà người dịch phải đối mặt hàng ngày. Nếu đó là một tài liệu đơn giản, thì bạn có thể hoàn thành nó trong thời hạn ngắn. Nhưng khi đó là một tài liệu kỹ thuật hoặc pháp lý cần có sự am hiểu đúng về các thuật ngữ hoặc phương ngữ thì sẽ mất nhiều thời gian để tìm hiểu và tra cứu.

Giải pháp khắc phục khó khăn: Bạn hãy nhờ đến những công cụ hỗ trợ dịch thuật như: Google Translation, Linguee, Wordfast, Adept Translator Pro,…để tăng tốc quá trình chuyển ngữ. 

Khó khăn khi biên dịch đa ngôn ngữ 

Lĩnh vực biên dịch rất đa dạng với nhiều loại hình tài liệu, mỗi loại hình lại có những khó khăn riêng mang đến nhiều thử thách cho các biên dịch viên.

Bản địa hóa

Đây là một loại hình biên dịch đòi hỏi chuyên môn cao để có thể mang đến sản phẩm đảm bảo độ chuẩn xác về nội dung cũng như sự gần gũi, dễ hiểu, phù hợp văn hóa với người bản địa. Những khó khăn khi dịch thuật bản địa hóa này đến từ: 

  • Bản địa hóa game có quá nhiều từ lóng bởi tính chất cập nhật để thu hút người chơi game. Từ lóng, câu nói lái, dùng từ đồng âm chính là khó khăn với những biên dịch viên thực hiện địa phương hóa các nội dung trong game. 
  • Bạn không nắm vững được văn hóa địa phương khiến bản dịch có văn phong không phù hợp với người bản địa. 
  • Cách xưng hô và danh xưng nhân vật khó gây hiểu nhầm nếu biên dịch viên không hiểu toàn bộ ngữ cảnh, tình huống và tinh thần của bản gốc. Ví dụ đối với bản địa hóa video/phim, tên nhân vật là Doctor Strange không thể máy móc dịch là Bác sĩ Lạ. Hay trong nhiều tình huống, tên nhân vật trong bộ truyện One Piece là Law được Việt hóa là “anh Luật” vô hình chung làm chất lượng của bản dịch giảm đi rất nhiều.

Giải pháp khắc phục:

Để vượt qua những rào cản này, bạn cần nâng cao kỹ năng ngoại ngữ cũng như tích lũy thêm vốn am hiểu văn hóa của mình. Bên cạnh đó, nếu bạn không giỏi trong việc chỉnh sửa video, bạn sẽ cần phải làm việc với các trình chỉnh sửa video và studio âm thanh để tạo ra các phần tử đa phương tiện chất lượng cao.

Dịch media

Việc dịch thuật media có thể khiến bạn gặp nhiều khó khăn bởi loại hình dịch thuật chuyên biệt này đòi hỏi

  • Bạn có khả năng đọc, viết, nghe tốt để không bị nhầm lẫn do tốc độ nói quá nhanh hoặc giọng khó nghe.
  • Có sự am hiểu văn hóa để có thể chuyển ngữ chính xác và phù hợp với phong tục, tập quán địa phương. 
  • Cần biết sử dụng các công cụ chèn phụ đề, công cụ xử lý media.

Giải pháp khắc phục:

Bạn cần thường xuyên luyện nghe dưới nhiều giọng địa phương khác nhau cũng như tìm hiểu và học cách sử dụng các công cụ, phần mềm hỗ trợ chèn phụ đề, lồng thuyết minh. 

Dịch sách

  • Khối lượng dịch thuật nhiều: Một cuốn sách thông thường dài từ vài trăm đến vài nghìn trang. Điều này sẽ tạo ra thử thách, áp lực lớn cho các biên dịch viên hơn các loại tài liệu khác.
  • Đòi hỏi kiến thức chuyên môn sâu: Để dịch thuật sách tốt, người dịch cần có chuyên môn giỏi cũng như có kinh nghiệm dày dặn để đảm nhận. Để dịch một cuốn sách chuẩn xác và hay đòi hỏi tốn nhiều chất xám và yêu cầu người dịch hiểu biết về những nội dung của cuốn sách. 
  • Am hiểu về ngôn ngữ chuyển thể: Đây là một yêu cầu bắt buộc đối với các biên dịch viên. Các loại sách hiện nay được viết từ nhiều thứ tiếng nên đòi hỏi người dịch có khả năng dịch thuật đa ngôn ngữ để có thể dịch chính xác, tường minh về nghĩa. 

Giải pháp:

Bạn cần xây dựng cho mình một kế hoạch làm việc rõ ràng để tránh bị quá tải và dồn ép về mặt thời gian. Bên cạnh đó, bạn cần trau dồi khả năng dịch thuật đa ngữ cũng như vốn kiến thức về đời sống cũng như văn hóa địa phương.

Dịch tài liệu

Có rất nhiều loại hình tài liệu như: báo cáo, biên bản, hợp đồng, tài liệu cá nhân, các loại hồ sơ, tài liệu chuyên ngành,… Mỗi loại hình lại có những đặc thù riêng, cách diễn đạt riêng, có những từ vựng chuyên môn riêng cũng như có cách định dạng văn bản riêng. Tất cả những yếu tố này đều có thể trở thành những khó khăn khi dịch thuật

Giải pháp:

Để khắc phục những điểm trên, người dịch cần đọc nhiều loại hình tài liệu để làm quen với cách diễn đạt, định dạng cũng như tích lũy vốn từ vựng cho mình. 

Những khó khăn khi phiên dịch

Phiên dịch là một ngành nghề đòi hỏi cao về kỹ năng ngôn ngữ cũng như các kỹ năng mềm khác. Đây được đánh giá là lĩnh vực mang đến nhiều khó khăn khi dịch thuật.

Cần có vốn kiến thức sâu rộng và sự thông thạo ngoại ngữ

Khi phiên dịch, bạn hầu như phải chuyển ngữ ngay mà không có thời gian để suy nghĩ tìm từ phù hợp. Vì vậy, nếu khả năng ngôn ngữ bị hạn chế sẽ khiến bạn lúng túng, không thể diễn đạt lưu loát và trôi chảy. Ngoài ra, mỗi ngành nghề có các bộ thuật ngữ chuyên nghiệp nên nếu bạn không nắm vững sẽ không thể dịch chính xác. 

Giải pháp khắc phục khó khăn:

Phiên dịch viên muốn nâng cao kỹ năng nghề nghiệp cần liên tục học hỏi, cập nhật kiến thức về ngoại ngữ cũng như sự am hiểu chuyên ngành. Bạn không nên tự hài lòng với bản thân mà hãy liên tục trau dồi để tích lũy cho bản thân. 

Phải có tinh thần kỷ luật cao 

Đây là ngành nghề mà đạo đức nghề nghiệp được đề lên hàng đầu bởi bạn chính là cầu nối giúp truyền tải mọi thông điệp của người nói. Vì vậy, bạn cần tuân thủ nguyên tắc là đảm bảo độ chính xác với bản gốc. Bạn tuyệt đối không tự thêm thắt nội dung, quan điểm cá nhân hoặc diễn đạt sai lệch ngôn ngữ gốc. Sự chuyển ngữ sai có thể mang đến những hậu quả khôn lường cho các đối tác làm ăn hoặc thậm chí là quan hệ giao hữu giữa các quốc gia. 

Giải pháp khắc phục khó khăn:

Trong quá trình làm việc, bạn phải luôn tự nhắc nhở bản thân phải thật trung thực và tuân thủ những quy tắc tiên quyết trong nghề. 

Có khả năng chịu áp lực cao trong công việc

Phiên dịch là ngành có sức ép công việc lớn khi bạn vừa phải nghe thông tin, vừa ghi nhớ, vừa xử lý và chuyển ngữ chỉ trong thời gian rất ngắn. Nếu không có kỹ năng nghe tốt, phản xạ nhanh thì chắc chắn bạn sẽ cảm thấy cực kỳ lúng túng. Bên cạnh đó, bạn cần giữ cái đầu lạnh để không bị phân tâm bởi những yếu tố tác động xung quanh. Ngoài ra, nghề phiên dịch có thể phải đi công tác thường xuyên dưới nhiều điều kiện thời tiết, khí hậu khác nhau nên có thể gây mệt mỏi cho nhiều phiên dịch viên mới vào nghề. 

Giải pháp:

Để khắc phục khó khăn này, bạn cần thường xuyên rèn luyện kỹ năng nghe thông qua phim, podcast,… và luyện tập nói chuyện bằng tiếng nước ngoài để tăng độ nhạy bén. Ngoài ra, việc chuẩn bị cho mình một sức khỏe tốt là điều cần thiết để sẵn sàng đón nhận những áp lực trong công việc. 

Nhạy bén, nắm bắt được tâm lý người nói

Vì thời gian xử lý thông tin ngắn nên việc nắm bắt tâm lý người nói, đoán trước thông điệp họ muốn truyền tải dựa vào thái độ, cử chỉ sẽ giúp ích cho bạn rất nhiều. 

Giải pháp khắc phục khó khăn:

Để đạt được sự nhạy bén trong nắm bắt tâm lý này, bạn nên thường xuyên đọc những cuốn sách tâm lý và thực chiến thật nhiều để tích lũy kinh nghiệm cho bản thân.

Gặp vấn đề dịch thuật, hãy để chuyên gia giúp bạn! 

  • Nếu bạn gặp khó khăn khi dịch thuật, bạn hãy nhờ đến sự trợ giúp của những dịch thuật viên có kinh nghiệm để đảm bảo chất lượng bản dịch. Tomato Media với đội ngũ 100+ chuyên viên và hơn 3000 cộng tác viên có kỹ năng ngôn ngữ, am hiểu chuyên sâu nhiều lĩnh vực hứa hẹn sẽ mang đến những sản phẩm chuẩn xác với độ tiệm cận 100%. Đến với Tomato, bạn có thể tìm thấy nhiều loại hình dịch thuật chất lượng cao như: biên dịch tài liệu, sách báo, dịch media, bản địa hóa, phiên dịch cabin, phiên dịch song song,…
  • Bên cạnh đó, Tomato với quy trình làm việc đạt chuẩn ISO 9001:2015 giúp tối ưu hóa thời gian dịch thuật với chất lượng bản dịch tốt trong mức phí cạnh tranh nhất. Nếu bạn cần nhận báo giá, hãy gọi ngay cho chúng tôi hoặc gửi email yêu cầu vào địa chỉ info@tomatomediavn.com, Tomato sẽ phản hồi sau khoảng 20 phút.

Thấu hiểu rằng trong quá trình dịch thuật sẽ có những vướng mắc nhất định nên để vượt qua những khó khăn khi dịch thuật ở trên, Tomato không ngừng tìm kiếm các giải pháp để cải thiện chất lượng dịch, luôn chú trọng đào tạo chuyên môn và kỹ năng cho đội ngũ dịch thuật viên nhằm mang đến khách hàng sự hài lòng cao nhất. 

Những khó khăn khi dịch thuật là điều không thể tránh khỏi đối với những người làm trong lĩnh vực dịch thuật. Vì vậy, bạn hãy liên hệ ngay đến Tomato để được tư vấn và sử dụng dịch vụ biên phiên dịch đa dạng, chất lượng cao với mức phí cạnh tranh nhất.

Những câu hỏi thường gặp về khó khăn khi dịch thuật


Khó khăn khi dịch văn bản pháp luật?


    1. Hệ thống luật pháp khác nhau giữa các quốc gia
    2. Quy luật phát triển và thay đổi hệ thống
    3. Lựa chọn từ không có chỗ cho sự linh hoạt
    4. Cú pháp và dấu câu yêu cầu chú ý đến chi tiết
    5. Biên dịch viên pháp lý thường làm việc với thời hạn nghiêm ngặt

Như vậy để có bản dịch văn bản pháp luật chuẩn xác cao yêu cầu người dịch phải có kiến thức về pháp luật của quốc gia ngôn ngữ nguồn & ngôn ngữ đích, trình độ ngôn ngữ cũng cần phải cao và đôi khi là tốc độ để có thể bàn giao bản dịch chất lượng cao đúng hạn.


Khó khăn khi dịch thành ngữ?


  • Ngữ cảnh cần được dịch
  • Hình ảnh tượng trưng tương ứng
  • Cần hiểu biết văn hoá, thói quen, phong tục, địa lý, môi trường 2 quốc gia của ngôn ngữ nguồn và đích
  • Người dịch cần phải hiểu bất kỳ thành ngữ nào chưa biết trước khi họ có thể dịch chúng

Những kinh nghiệm xử lý các vấn đề thường gặp khi dịch thuật?


  • Cần 1 sổ tay dịch thuật: bao gồm ghi chú, thuật ngữ, xưng hô ưa thích,… (nên dùng sổ tay online). Sổ tay được sắp xếp khoa học theo chủ đề, nếu cần có thể dễ dàng tra cứu.
  • Lưu giữ tất cả các dự án dịch thuật từng triển khai (bảo mật)
  • Tham gia cộng đồng dịch thuật uy tín, trao đổi và tham khảo về những vấn đề
  • Không ngừng trau dồi kỹ năng ngôn ngữ cũng như văn hoá, xã hội của 2 quốc gia ngôn ngữ nguồn và ngôn ngữ đích.
Messages Zalo
Phone